*របាយការណ៍ UNESCO–ICOMOS៖ ការខូចខាតប្រាសាទព្រះវិហារមានទំហំធ្ងន់ធ្ងរ និងគំរាមកំហែងដល់តម្លៃបេតិកភណ្ឌពិភពលោក*ឯកឧត្តម នេត្រ ភក្ត្រា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន និងជាតំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានគូសបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា និងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតប្រជាធិបតេយ្យកូរ៉េ នៅតែបន្តរក្សាទំនាក់ទំនងមិត្តភាពយ៉ាងរឹងមាំ ព្រមទាំងប្តេជ្ញាជំរុញបន្ថែមកិច្ចសហ*រដ្ឋបាលខណ្ឌប្ញស្សីកែវ÷នាថ្ងៃអង្គារ ទី០៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦  លោក ជិន ប៊ុនធឿន អភិបាលខណ្ឌឫស្សីកែវ ព្រមទាំង គណៈអភិបាលខណ្ឌ លោកអធិការខណ្ឌ ការិយាល័យពាក់ព័ន្ធ ចៅសង្កាត់ទាំង៧ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សា ស្មៀន មេប៉ុស្តិ៍ទាំង៧ បានចូលរួមតាមប្រព័ន្ធអនឡាញក្នុងពិធីបិទសន្និបាតបូកសរុបសមិទ្ធផលការងាររបស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ អាណត្តិទី៥ ក្រោមអធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ឯកឧត្តមអភិសន្តិបណ្ឌិត ស សុខា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃតំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ៕*លោក ហ៊ុន ម៉ានី ចាត់ទុកបាឋកថាជាស៊េរី «កេរដំណែលរស់៖ គុណតម្លៃ ៧មករា» ជាវេទិកាភ្ជាប់នូវគុណតម្លៃអន្តរជំនាន់ តាមរយៈការចែករំលែកចំណេះដឹង និងបទពិសោធន៍របស់ថ្នាក់ដឹកនាំជំនាន់មុន ដល់កម្លាំងបន្តវេន*សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោកជំទាវបណ្ឌិតអញ្ជើញដើរកម្សាន្តនៅផ្សាររាត្រីមាត់ទន្លេ ធ្វើឲ្យមហាជនភ្ញាក់ផ្អើល និងចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង*ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ទៀ សីហា បំពេញទស្សនកិច្ចនៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹក HMAS Kuttabul របស់អូស្ត្រាលី*ក្រសួងមហាផ្ទៃ រៀបចំសន្និបាតបូកសរុបសមិទ្ធផលការងារក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ អាណត្តិទី៥ បង្ហាញសមិទ្ធផលនៃកំណែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងវិសហមជ្ឈការ*សម្តេចបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោកជំទាវបណ្ឌិត ពេជ ចន្ទមុន្នី ឧបត្ថម្ភថវិកា ៤០លានរៀល ជូនគ្រួសារសពវីរកងទ័ពដែលបានពលី នៅស្រុកតាវែង ខេត្តរតនគិរី*សម្តេចបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោកជំទាវបណ្ឌិត ពេជ ចន្ទមុន្នី ឧបត្ថម្ភថវិកា ៤០លានរៀល ជូនគ្រួសារសពវីរកងទ័ពដែលបានពលី នៅស្រុកតាវែង ខេត្តរតនគិរី*សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ចង់បានចៅទី២៤ ជាចៅស្រី ដើម្បីបានចៅប្រុស និងស្រីស្មើគ្នា (១២ប្រុស ១២ស្រី) *ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ានី៖ «បណ្តាញអគ្គលេខាធិការ» គឺជាជំហានយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់ ក្នុងការពន្លឿនការកែទម្រង់រដ្ឋបាលសាធារណៈនៅកម្ពុជា*សម្តេច ម៉ែន សំអន អញ្ជើញជួបសំណេះសំណាលប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹក នៅភូមិរង់ចាំ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ*ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស សុខា ណែនាំឱ្យកងកម្លាំងនគរបាល ត្រូវធ្វើជាគំរូក្នុងការគោរព អនុវត្តច្បាប់ ដោយការអនុវត្តវិន័យ ត្រូវចាប់ផ្តើមពីមន្ត្រីនគរបាលជាមុនសិន មុននឹងចុះអនុវត្តចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ*ក្នុងអាណត្តិសម្ដេចធិបតី៖ សហគ្រាស ក្រុមហ៊ុន រោងចក្រជិត ១០០ ទទួលបានពានរង្វាន់ «សហគ្រាសមួយជាសហគមន៍សុខសាន្តមួយ» ដែលជាគន្លឹះក្នុងការកសាងភាពសុខដុម និងផលិតភាពខ្ពស់ *លោក ប៉ែន បូណា៖ ពួកយើងត្រូវដើរតួជាមគ្គុទេសក៍(Guide) ដ៏ពូកែដើម្បីបង្ហាញសមិទ្ធផលរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ឱ្យដិតក្នុងអារម្មណ៍ប្រជាពលរដ្ឋជានិច្*ប្រធានក្លឹបអ្នកកាសែតកម្ពុជា៖ មជ្ឈមណ្ឌល អ.វ.ត.ក ជាធនធានសំខាន់សម្រាប់ស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសំណុំរឿងខ្មែរក្រហម*ឧបនាយករដ្ឋមន្ដ្រី ស សុខា បន្ថយសក្តិនគរបាលខេត្តពោធិ៍សាត់ម្នាក់ ពាក់ព័ន្ធករណីកាក់ឡានដឹកចិនចង់ត្រួតពិនិត្យលិខិតឆ្លងដែន និងចង់សម្រួលរឿង Scams*ហេតុអ្វីទីក្រុងទាំង៨ រួមទាំងរាជធានីភ្នំពេញ ទទួលបានពានរង្វាន់ ពីអង្គការសុខភាពពិភពលោកប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ លើការកើនកម្ពស់សុខុមាលភាពទីក្រុង?*ប្រធានាធិបតីមីយ៉ាន់ម៉ា ទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាសប្តាហ៍ក្រោយ*ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ កុមារជាង១០ម៉ឺននាក់ ត្រូវបានមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផា ពិនិត្យ និងព្យាបាលឥតគិតថ្លៃ

វិចារណកថា៖ ការពិតនៃគុណភាពខ្យល់, យើងបន្តរក្សាខ្យល់ស្អាត ខណៈប្រទេសខ្លះបង្វែរកំហុសមកលើយើង

ភ្នំពេញ)៖ ផ្ទៃមេឃពណ៌ខៀវមិនអាចកើតមានឡើង តាមរយៈការចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកនោះទេ។ ប្រទេសកម្ពុជា បានធ្វើការដោះស្រាយបញ្ហាបំពុលខ្យល់ជារឿយៗ និងជាប្រព័ន្ធ ដើម្បីរក្សាឱ្យខាងតែបាននូវគុណភាពខ្យល់នៅកម្ពុជា សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាផង និងសម្រាប់ប្រទេសជិតខាងផង។

 

ខណៈដែលបញ្ហាបំពុលខ្យល់កំពុងក្លាយជាវិបត្តិសុខភាពសាធារណៈសកល ទំនុកចិត្ត និងភាពស្មោះត្រង់លើទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រ បានក្លាយជាអាវុធដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហានេះ។ ប្រទេសកម្ពុជា តែងតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវ «តម្លាភាពនៃទិន្នន័យខ្យល់» ដោយមិនលាក់លៀម និងមិនប្រើប្រាស់ល្បែងនយោបាយទម្លាក់កំហុស ដើម្បីបិទបាំងភាពអសកម្មរបស់ខ្លួនឡើយ។

 

១៖ ភាពស្មោះត្រង់ដើម្បីសុខភាពប្រជាពលរដ្ឋ

 

ប្រទេសកម្ពុជាយល់ច្បាស់ថា ការទទួលស្គាល់ការពិតនៃប្រភពបំពុលក្នុងស្រុក មិនមែនជាការបង្ហាញភាពទន់ខ្សោយនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសញ្ញានៃ ការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ចំពោះសុខភាពប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា។ ប្រទេសកម្ពុជា បានវិនិយោគលើប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យគុណភាពខ្យល់កម្រិតខ្ពស់ ដែលផ្តល់ទិន្នន័យជាក់ស្តែង (Real-time data) លើកំហាប់ភាគល្អិត PM2.5។ លទ្ធផលរក្សាគុណភាពខ្យល់បានល្អ និងបានផ្សព្វផ្សាយជាប្រចាំថ្ងៃជូនសាធារណជនយល់ដឹង។ តាមរយៈការបញ្ចេញទិន្នន័យ ត្រួតពិនិត្យ និងវិភាគគុណភាពខ្យល់ដោយចំហនេះ ប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់អំណាចឱ្យពលរដ្ឋខ្លួនឯងអាចការពារខ្លួន និងជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរអនុវត្តច្បាប់បរិស្ថានលើរោងចក្រ និងឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុកដោយគ្មានការលើកលែង។ នេះគឺជា «ភាពស្មោះត្រង់ដែលសង្គ្រោះជីវិត»។

 

២៖ បញ្ឈប់វប្បធម៌ «ទម្លាក់កំហុស» និង «ជាតិនិយមបិទបាំងផ្សែង»

 

ផ្ទុយស្រឡះពីប្រទេសកម្ពុជា យើងសង្កេតឃើញថា ប្រទេសជិតខាងខ្លះតែងតែប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រ «បង្វែរដាន»។ រាល់ពេលដែលខ្យល់ពុលឡើងដល់កម្រិតអាសន្ន ពួកគេតែងតែចង្អុលមុខមកប្រទេសកម្ពុជា ឬប្រើលេស «ខ្យល់បក់ឆ្លងដែន» ដើម្បីដោះសារចំពោះបរាជ័យនៃគោលនយោបាយក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន។ ការប្រើប្រាស់ «ជាតិនិយម» ឬការបញ្ជាឱ្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសរសេរភូតភរ ដើម្បីការពារមុខមាត់រដ្ឋាភិបាលក្នុងបញ្ហាបរិស្ថាន គឺជាទង្វើអសីលធម៌បំផុត។ ផ្សែងពុលមិនស្គាល់ព្រំដែន ហើយវាក៏មិនចេះស្តាប់បង្គាប់តាមការឃោសនាអកុសលនោះដែរ។ ការទម្លាក់កំហុសឱ្យប្រទេសជិតខាង មិនត្រឹមតែបំផ្លាញទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការបណ្តោយឱ្យពលរដ្ឋខ្លួនឯងស្លាប់ក្នុងផ្សែងពុល ដោយសារតែមិនព្រមដោះស្រាយឫសគល់នៃបញ្ហាក្នុងស្រុក។

 

៣៖ ការអំពាវនាវ

កិច្ចសហការផ្អែកលើវិទ្យាសាស្ត្រ មិនមែនមនោសញ្ចេតនា ក្នុងនាមជាប្រទេសដែលរស់នៅក្រោមមេឃតែមួយ កម្ពុជាសូមអំពាវនាវយ៉ាងទទូចដល់ប្រទេសជិតខាងទាំងអស់៖

– ហ៊ានទទួលស្គាល់ការពិត៖ សូមបញ្ឈប់ការទម្លាក់កំហុសមកលើប្រទេសកម្ពុជាហើយងាកមកពិនិត្យប្រភពបំពុលក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន (រោងចក្រ ភ្លើងឆេះព្រៃ និងការបំភាយឧស្ម័ន) ដោយភាពត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេស

 

– ចែករំលែកទិន្នន័យដោយតម្លាភាព៖ មានតែការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យផ្កាយរណប និងព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្ររួមគ្នាប៉ុណ្ណោះ ទើបយើងអាចកំណត់ប្រភពបំពុលបានច្បាស់លាស់ និងរកដំណោះស្រាយរួម

 

– វិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន៖ សូមឱ្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុងតំបន់ប្រើប្រាស់ប៊ិច ដើម្បីជម្រះផ្សែងពុល តាមរយៈការចុះផ្សាយព័ត៌មានពិត ដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យមានការកែទម្រង់ច្បាប់បរិស្ថាន មិនមែនប្រើប៊ិចដើម្បីបក់ផ្សែងបិទបាំងភ្នែករាស្ត្រឡើយ។

 

ជារួមមក ខ្យល់ពុលបក់មិនស្គាល់ព្រំដែននោះទេ ដំណោះស្រាយសកលដែលយូរអង្វែងបំផុត គឺប្រទេសនីមួយៗត្រូវ ហ៊ានសំឡឹងមើលការពិត និងកែលម្អគុណភាពខ្យល់ក្នុងស្រុកខ្លួនឯងឱ្យបានល្អបំផុត។ តួយ៉ាងប្រទេសកម្ពុជារក្សានូវគុណភាពខ្យល់ខ្លួនបាន ហើយមិនមានការសាយភាពជាតិពុលទៅប្រទេសដទៃទៀតឡើយ។

 

នៅពេលដែលគ្រប់រដ្ឋទាំងអស់ឈប់សាយភាយជាតិពុលចេញពីដែនដីរបស់ខ្លួន និងឈប់ប្រើលេសទម្លាក់កំហុសដាក់គ្នា នោះផ្ទៃមេឃពណ៌ខៀវនឹងត្រលប់មកវិញ។ យើងរួមគ្នាទាំងអស់គ្នា នោះគុណភាពខ្យល់នឹងល្អទូទាំងពិភពលោក៕

 

ដោយ៖ លោក អ៊ាង សុផល្លែត រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន